PLEA’s 16th IMLD – Feb 23rd 2019

This gallery contains 2 photos.

ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ

ਗੈਲਰੀ | ਟੈਗ: , , , , , , , , , , | ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ

ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ

IMG_9549 copy

ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ

ਫਰਵਰੀ 24, 2019

ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਂਗੂਏਜ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪਲੀ) ਵਲੋਂ ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ, 23 ਫਰਵਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਰੀ ਸਥਿਤ ਕਵਾਂਟਲਿਨ ਪਾਲਿਟਿਕਨਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਕੇ ਪੀ ਯੂ) ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। ਪਲੀ ਦੀ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਦੀਪਕ ਬਿਨਿੰਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਡੀ ਬੀ ਐਫ), ਪਲੀ ਦੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਹੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ, ਇਹ ਸਬੰਧ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਕਵਾਂਟਲਿਨ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਸਤੇ ਦੋ ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪਲੀ ਦਾ ਇਹ ਫੰਕਸ਼ਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਦੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਖਰਚੇ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਪਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕੇ ਪੀ ਯੂ, ਡੀ ਬੀ ਐਫ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਇਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ। ਉਹਨੇ ਪਾਲ ਬਿਨਿੰਗ ਨੂੰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਪਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਮੈਂ (ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ) ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੀਅ ਆਇਆਂ ਕਿਹਾ, ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮੀਡੀਏ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਲੀ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਲਿਮੈਂਟਰੀ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਸੈਂਕੰਡਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ ਸਰੀ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਐਲਿਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਟੀ ਈ ਸਕੌਟ ਅਤੇ ਚਿਮਨੀ ਹਿੱਲ ਵਿੱਚ – ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਰੀ ਦੇ ਨੌਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਛੇ ਐਲਿਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਊ ਵੈਸਟ ਮਿਨਸਟਰ, ਬਰਨਬੀ, ਨੌਰਥ ਡੈਲਟਾ ਅਤੇ ਐਬਟਸਫੋਰਡ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਾਰ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ – ਯੂ ਬੀ ਸੀ, ਐਸ ਐਫ ਯੂ, ਯੂ ਐਫ ਵੀ ਅਤੇ ਕੇ ਪੀ ਯੂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਐਲ ਏ ਮੈਥੇਸਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਸਰਗਮਰ ਐਨੀ ਓਹਾਨਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵਪੂਰਤ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਨ (ਕੀ-ਨੋਟ ਸਪੀਚ) ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨੇ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਛੱਡ ਗਿਆ।

ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਜਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਮੇਜ਼ਾਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ 14 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗੀਤ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੋਤਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ: ਸੁਖਮਨ ਕੰਬੋਅ, ਸਾਹਿਬ ਕੰਬੋਅ (ਗਰੀਨ ਟਿੰਬਰਜ਼ ਐਲਿਮੈਂਟਰੀ), ਗੁਰਜੀਤ ਰੰਧਾਵਾ (ਕੇ ਪੀ ਯੂ), ਰਾਜੀਵ ਕਲੇਰ, ਸੈਮੀ ਗਿੱਲ, ਹਰਲੀਨ ਫਗੂੜਾ, ਹਰਮੀਨ ਫਗੂੜਾ, ਕੀਰਤ ਢਿੱਲੋਂ, ਅਸ਼ਮੀਨ ਗਿੱਲ (ਪਰਿੰਸਸ ਮਾਰਗਰੈਟ ਸੈਂਕੰਡਰੀ) ਰਵੀਨ ਗਰੇਵਾਲ, ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ। ਕਰਮਨ ਗਿੱਲ, ਅਮਨਵੀਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਜੈਸਮੀਨ ਧਾਲੀਵਾਲ (ਐਲ ਏ ਮੈਥੇਸਨ)। ਆਪਣੀਆਂ ਉੱਚ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨੁਕਤਿਆਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਲ ਏ ਮੈਥੇਸਨ ਦੇ ਰਸਵੀਨ, ਜਸਮੀਨ ਸੈਣੀ, ਕੋਮਲ ਧਾਮੀ, ਪੂਨੀਤ ਬੈਂਸ, ਕੀਰਤ ਕਲੇਰ ਅਤੇ ਹਰਮਨ ਗਿੱਲ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਇਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ‘ਤਲਾਕ’ ਵੀ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਣ ਲਈ ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਹਰ ਵਿਦਿਆਥੀ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ ਅਤੇ ਦੋ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਢਾਹਾਂ ਇਨਾਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਏਥੋਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਲਿਖੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਛਾਪੇ ਗਏ ਹਨ।

ਪਲੀ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਹ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ। ਉਹਨੇ ਸੱਭ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਔਟਾਵਾ ਵਿਚ ਫੈਸਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚਾਣ ਕਿ ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰਨ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ। ਉਹਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਲੋਂ 120 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਮੁਲਕ ਦੇ ਉਸਾਰਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ‘ਲੈਂਡਡ ਇਮੀਗਰੈਂਟ’ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਮਿਲ਼ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਪਲੀ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਕਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਬੰਧੀ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਲੇਕਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਨ ਸਰੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਟਰੱਸਟੀ ਸ੍ਰੀ ਗੈਰੀ ਥਿੰਦ ਅਤੇ ਪਰਿੰਸਸ ਮਾਰਗਰੈਟ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਪ੍ਰੀਤ ਢਿੱਲੋਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੈਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਾਸਤੇ ਵੱਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਲੈਜਿਸਲੇਚਰ ਐਸੰਬਲੀ ਵਲੋਂ ਪਲੀ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ ਆਫ ਐਪਰੀਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਪੰਜ ਐਮ ਐਲ ਏ – ਬਰੂਸ ਰਾਲਸਟਨ, ਰਚਨਾ ਸਿੰਘ, ਜਿੰਨੀ ਸਿੰਮਜ਼, ਜਗਰੂਪ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਹੈਰੀ ਬੈਂਸ – ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮੀਡੀਏ ਦਾ, ਪਲੀ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਲ਼ ਰਹੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਲੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ, ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ, ਹਰਮੋਹਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ, ਦਇਆ ਜੌਹਲ, ਪਾਲ ਬਿਨਿੰਗ, ਪਰਵਿੰਦਰ ਧਾਰੀਵਾਲ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ ਅਤੇ ਰਣਬੀਰ ਜੌਹਲ।

 

ਬਲਵੰਤ ਸੰਘੇੜਾ

ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਂਗੂਏਜ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ: ਰੀਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ | ਟੈਗ: , , , , , , , , , , , , | ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ

Punjabi in schools – an update

ਫਰਵਰੀ 3, 2019

ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਂਗੂਏਜ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਪਲੀਅ) ਵਲੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਹੋ ਰਹੇ ਯਤਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਸਰ੍ਹੀ ਦੇ ਨੌਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਸਤੰਬਰ, 2019 ਤੋਂ ਪਲੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਹਨ: ਬੀਵਰ ਕਰੀਕ, ਸਟਰਾਅਬੇਰੀ ਹਿੱਲ, ਗਰੀਨ ਟਿੰਬਰਜ਼, ਟੀ. ਈ. ਸਕੌਟ, ਚਿਮਨੀ ਹਿੱਲ ਅਤੇ ਨਿਊਟਨ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਉਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ : ਐਨਵਰ ਕਰੀਕ, ਫਰੈਂਕ ਹਰਟ, ਐਲ. ਏ. ਮੈਥੀਸਨ, ਪੈਨੋਰਾਮਾਂ ਰਿੱਜ, ਪਰਿੰਸਿਸ ਮਾਰਗਰੇਟ, ਕੁਈਨ ਇਲਿਜ਼ਬਿਥ, ਸੁਲੇਵਾਨ ਹਾਈਟਸ, ਟਮਾਨਾਵਿਸ ਅਤੇ ਸੇਲ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਐਬਟਸਫੋਰਡ, ਬਰਨਬੀ, ਨਿਊਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ, ਅਤੇ ਨੌਰਥ ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬੀ. ਸੀ. ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ: ਯੂ. ਬੀ. ਸੀ., ਸਾਈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਆਫ ਦੀ ਫਰੇਜ਼ਰ ਵੈਲੀ ਅਤੇ ਕਵਾਂਟਲਿਨ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ। ਪਲੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਹੋਰ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਹੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੈ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਉ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਨਤੀ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉ। ਜਿਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਦੂਸਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸਤੰਬਰ 2019 ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜੇ ਮੱਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਲੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਨ ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ, ਫਰਵਰੀ 23 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਕਵਾਂਟਲਿਨ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ (72 ਐਵਨਿਊ ਅਤੇ 128 ਸਟਰੀਟ, ਸਰੀ) ਦੀ ਸੀਡਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੇ ਐਟਰੀਅਮ ਵਿਚ 1:30 ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਦੀਪਕ ਬਿਨਿੰਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਵਾਂਟਲਿਨ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਮੁਫਤ ਪਾਰਕਿੰਗ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਆਉ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਰਫੁੱਲਤਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਈਏ ਅਤੇ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰੀਏ। ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦਾਸ (ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ) ਨਾਲ 604-836-8976 ਜਾਂ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨਾਲ 778-773-1886 ਉਪਰ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਧੰਨਵਾਦ।

ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕ
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ
ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਂਗੂeਜ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ | ਟੈਗ: , , , , | ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ

ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਪੰਦਰ੍ਹਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ

This gallery contains 9 photos.

ਗੈਲਰੀ | ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ

ਪਲੀ ਨੇ ਪੰਦਰ੍ਹਵਾਂ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ ਮੰਨਾਇਆ

ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (PLEA) ਵੱਲੋਂ ਪੰਦਰ੍ਹਵਾਂ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ 20 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਡੈਲਟਾ ਰੀਕਰੀਏਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਡੈਲਟਾ ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਪਬਿਲਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਲਵੰਤ ਸੰਘੇੜਾ ਨੇ ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਮਿੱਥੇ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਐਲੇਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੇਡ ਪੰਜ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੁਲਾਰੇ ਜੈਗ ਖੋਸਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਐਕਟਵਿਸਟ ਹਨ, ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪ ਵੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ: ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਸੰਪਰਦਾਇਕਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਸਬੰਧੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ’ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੰਬੀ ਸੂਚੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਲੰਬੇ ਲੇਖ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਥੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: https://sukhwanthundal.wordpress.com/
ਸਰੀ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਗੈਰੀ ਥਿੰਦ, ਸਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਰਬਿੰਦਰ ਬੋਪਾਰਾਏ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕੇਵਲ ਤੱਗੜ ਹੋਰਾਂ ਇਕ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਸਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਉਣ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਸਨ: ਅਮਨ, ਤੰਨੂ, ਮੰਨੂ, ਸੁਖਮਨ ਕੈਂਬੋ, ਮਨਜੋਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਭਲੀਨ ਕੌਰ ਗਰੇਵਾਲ, ਸ਼ਰਨ ਸੰਧੂ, ਹਮਕੀਰਤ ਗਿੱਲ, ਤਰਨ ਪੂਨੀਆਂ, ਸਨੀ ਜਤੀ, ਸਿਮਰਤ, ਅਮਰਿਤ, ਜਸਨੂਰ, ਸਾਹਿਬ, ਰਵਲੀਨ, ਸਮਰੀਤੀ, ਅਸ਼ਮੀਨ, ਪਰਲੀਨ, ਨਵਰੀਤ ਅਤੇ ਹਰਦੀਪ ਵਿਰਕ।
ਪਲੀ ਵਲੋਂ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਅਤੇ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਾਂਗਰਾ ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਹਿੱਤ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਥਿੰਦ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਰੇਡੀਓ ਹੋਸਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ 1953 ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਆਏ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਥੇ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਅਖਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਾਂਗਰਾ ਬਾਰੇ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਜੰਮਪਲ਼ ਹਰਜਿੰਦਰ ਨੇ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖੀ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਸੱਥ ਨਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਾਟਕ ਕੀਤੇ, ਯੂ ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਲਵੰਤ ਸੰਘੇੜਾ ਨੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆ, ਮਾਪਿਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਦਾ ਵੀ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਪਰਵਿੰਦਰ ਧਾਰੀਵਾਲ, ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ, ਰਜਿੰਦਰ ਪੰਧੇਰ, ਹਰਮਨ ਪੰਧੇਰ, ਰਣਬੀਰ ਜੌਹਲ, ਜਸ ਬਿਨਿੰਗ, ਪਾਲ ਬਿਨਿੰਗ, ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਦਾ ਵੀ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਉਣ।

ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ | ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ

ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ – ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ (ਡਾ.)

ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ

ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ (ਡਾ.)

ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਚਿੰਤਨਮੁਖੀ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ ਤੇ ਸੱਤਾ : ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੋਲ’ (ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, 16 ਜਨਵਰੀ, 2011, ਪੰਨਾ 6)  ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੋਈ ਨਵੀਂਆਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਹੱਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮਨਮੋਹਨ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਦਾਰੀ ਕਾਇਮ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਹ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ:
”ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਵੁਕਤਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਰੋਮਾਂਸ ਦਾ ਕਥਨ ਸਿਰਜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ”;
”ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਚੇਤਨ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ/ਦੇਣੀ ਅੱਜ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ”;
”ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਤਾਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ”, ਪਰ ”ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ”। ਇਸ ਲਈ ਹਕੂਮਤ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਾਕਮੀਅਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹਾਕਮੀ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ।”
ਮਨਮੋਹਨ ਵਰਗੇ ਸੂਝਵਾਨ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਭਾਰੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੰਡ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਰੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹਰੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਜਿਸ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਸਮੱਗਰੀ ਪੱਖੋਂ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੀ ਅਮੀਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ- ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ। ਵਿਆਕਰਣ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਨਾ ਅਮੀਰ ਹੈ ਨਾ ਗ਼ਰੀਬ। ਜੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨੂੰ ਅਮੀਰੀ ਸਮਝ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਖਾਉਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮੀਰ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੀ ਗ਼ਰੀਬ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜ ਰੂਪ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ go ਦੇ go, went, gone, goes ਤੇ going)। ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵੇਖੋ – ਪੜ੍ਹ, ਪੜ੍ਹੋ, ਪੜ੍ਹੀਏ, ਪੜ੍ਹੇ, ਪੜ੍ਹਨ, ਪੜ੍ਹਦਾ, ਪੜ੍ਹਦੇ, ਪੜ੍ਹਦੀ, ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ, ਪੜ੍ਹਾਂਗਾ, ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ, ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਪੜ੍ਹੋਗੇ, ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਹੋਰ। ਹੁਣ ਹਿਸਾਬ ਲਾਓ ਕਿ ਵਿਆਕਰਣ ਪੱਖੋਂ ‘ਮਹਾਂਗਿਆਨਣੀ’ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗ਼ਰੀਬ ਹੈ ਜਾਂ ‘ਮੂੜ੍ਹ’ ਪੰਜਾਬੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਿਆਕਰਣੀ ਅਮੀਰੀ-ਗਰੀਬੀ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਓ ਹੁਣ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਝਾਤ ਮਾਰ ਲਈਏ। ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਧਾਤੂਆਂ ਅਤੇ ਵਧੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ digitilization ਨੂੰ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਧਾਤੂ digit ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। (digit-digitilize-digitilization) ਸੋ ਜਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਲ ਵੀ digit ਦੇ ਤੁੱਲ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਤੁੱਲ ਸ਼ਬਦ ਸੌਖੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅੰਕ-ਅੰਕਾਉਣਾ-ਅੰਕੀਕਰਣ)। ਸੋ, ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਲ ਉਹ ਮੂਲ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ”ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ” ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਤਾਂ ਬਲਕਿ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਦਿਮਾਗ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਸਕੂਲ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ)। ਬਹੁਤ ਅਨਪੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬੀ ਬਹੁਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਬੜੇ ਲਿਖਤੀ ਸਬੂਤ ਵੀ ਹਨ। ਮਨਮੋਹਨ ਖੁਦ ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ”ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਿਕੋਲਿਤਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਦੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ।” ਸੋ, ਮਨਮੋਹਨ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ (ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਾਲੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ) ਮੱਧਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਲਕਵਾ ਮਾਰ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ? ਇਹ ਪ੍ਰਵਚਨ ਬਹੁਤ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਨਣ ਲਈ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ‘ਤੇ ਹੀ ਝਾਤ ਮਾਰ ਲੈਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੇਵਲ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਹੀ ਝਾਤ ਮਾਰ ਲਈਏ ਤਾਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ”ਰੋਮਾਂਸ ਦਾ ਕਥਨ” ਨਹੀਂ ਸਿਰਜ ਰਹੇ ”ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਥਨ” ਸਿਰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਦੁਨੀ ਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਣ’, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗੰਗਾਵਾਲਾ ਦਾ ‘ਵੱਡਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਣ’, ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ‘ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ’, ”ਰੋਮਾਂਸ ਦੇ ਕਥਨ” ਨਹੀਂ ”ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਥਨ” ਹਨ। ”ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਥਨ” ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨਤਮ ਕਿਰਤਾਂ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ‘ਪੂੰਜੀ’, ਡਾਰਵਿਨ ਦੀ ‘ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ’, ਅਰਸਤੂ ਦੀ ‘ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ’ ਸਭ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਕੋਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਧਾਰਾ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ, ਭਾਵੇਂ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਪੂਰਬਵਾਦ।
ਜੇ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੋਈ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ। ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧੀਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੋਨੀ, ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ, ਸੀ. ਪੀ. ਕੰਬੋਜ ਆਦਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਲਿਖਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਤੋਂ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨੌਜੁਆਨ ਲਿਖਾਰੀ ਸੀ. ਪੀ. ਕੰਬੋਜ ਇਕੱਲੇ ਦੀਆਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਾਰੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਸ਼ਟਾਧਿਆਈ, ਵਾਕਿਆਪਦੀ, ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਨਾਟ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਵਾਰਿਸ ਹੈ। ਇਕੱਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ (Zoology) ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ 32 ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਹਨ। 26 ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀਆਂ ਪਟਿਆਲੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪਈਆਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਗੈਰਤ ਨੂੰ ਕੋਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।  ਸੋ ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ  ਵਿਚ ਚਿੰਤਨ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਥਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਮੈਂ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਚਾ ਹੇਠਲੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕਿੰਨੇ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਲੱਭ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨਮੋਹਨ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ”ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਹੀਂ ਚੇਤਨ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ/ਦੇਣੀ ਅੱਜ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ” ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। 1980 ਤੱਕ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਜੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਠੀਕ ਕਰਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਵ/ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪੀ-ਐੱਚ.ਡੀ. ਪੱਧਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਅਮੂਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੋ, ਜਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਉਸ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤਾਂ ਬੜੀ ਹੀ ਸੌਖੀ ਹੈ। ਜੋ ਨੁਕਸ ਮਨਮੋਹਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹਨ ਇਹੀ ਨੁਕਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਧਾਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਢਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕ ਬੋਲੀਆਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਤੀਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨੂੰ ਤੇ ਫਿਰ ਜਰਮਨ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਗਵਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਜੇ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੂ ਵਰਗ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨ ਅੰਧਰਾਤਾ ਅਤੇ ਅਧਰੰਗ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਬਾਰੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਸੌ ਫੀਸਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਜਿਉਂ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਵਾਰਥ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀਣੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਨਮੋਹਨ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਕੂਮਤ ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਹਾਕਮੀਅਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ”ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ,” ਯਾਨੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਕਿੰਨੀ ਬੇਨਿਆਈ ਹੈ! ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੀ ਚੰਗੀ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ‘ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ।
ਮਨਮੋਹਨ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ”ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸ਼ਨਲ ਲੁੱਕ ਦੇ ਕੇ ਗਿਆਨ/ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।” ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ”ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਦੇ ਜੂਲੇ ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣੇਗੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਸੱਤਾ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣੇਗੀ। ਉਦੋਂ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ।”
ਯਾਨੀ ਕਿ, ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ ਉਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੀ ਹੁਕਮ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨਮੋਹਨ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਸਾਰਾ ਹੀ ਅਜਾਈਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿਚ ਤੇ ਮੁੜ 2008 ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਇੰਜ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦਾ ਹਾਕਮੀ ਸਬੂਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਮਿਲ ਹੀ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਬੱਸ ਇਹਨੂੰ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਢਾਲਣ ਦੀ ਹੈ।
ਅੰਤ ‘ਤੇ ਮੈਂ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਜੋ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹਵਾਂਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਵਾਦ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਏ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਾਹਿਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ ਐਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਤੀ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਹਿਰ (ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸ਼ਨਲ) ਗਿਆਨਾਤਮਕ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੋ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਤੀ ਅਣਪੜਚੋਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਵੱਤਾ ਦਾ ਕਥਨ ਨਾ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਵੇ।
(ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ੀਚਰ ਸਰਵਿਸ)
ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ
ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।
ਮੋਬਾ : 99157-09582
ਈ-ਮੇਲ : jogasinghvirk0yahoo.co.in

Converted from Satluj to Unicode

©2013 AglsoftDisclaimer – Feedback

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ: ਨਵੇਂ ਲੇਖ ਵਿੱਚ | ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ

ਪਲੀ ਦਾ 10ਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ

ਪਲੀ ਦਾ 10ਵਾਂ ਸਲਾਨਾ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ

Image
ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ(ਪਲੀ) ਵੱਲੋਂ ਦਸਵਾਂ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਿਨ 23 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਨੌਰਥ ਡੈਲਟਾ ਰੈਕ ਸੈਂਟਰ ਨੌਰਥ ਡੈਲਟਾ ਵਿਖੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਦਿਨ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿੱਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟਰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਚੋਖੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ।

ਪਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਲਵੰਤ ਸੰਘੇੜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਗਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਬੰਧੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਫਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ, ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿਚ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਏਅਰ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਪੂਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ 1908 ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਬੱਠਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਸੁਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ 1910 ਵਿਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਖੋਜ-ਭਾਲ’ 1914 ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਛਪਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਦਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਸਿੱਖੀ।

ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਕਰੀਰ ਵਿਚ ਫਿਕਰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਬੀ ਸੀ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ 1994 ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਲੇਬਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈਕੂਲਰ ਲੀਹਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਸਬੰਧੀ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸਲੇ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਏਥੇ ਲਿਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਫ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Image

ਜਸ ਲੇਹਲ ਨੇ ਸਲਾਈਡਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਚ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦਾ ਅਧਾਰ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲੋਂੜੀਦੀ ਖੋਜ, ਢੁੱਕਵਾਂ ਸਲੇਬਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਜੋæਰ ਦਿੱਤਾ।

ਕਨੇਡੀਅਨ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਮਾਥੁਰ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਲੀਆਂਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਲਾਈਡ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਕੜਿਆ ਰਾਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਵੱਡੀ ਬੋਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਬੀ ਸੀ ਵਿਚ 193,000, ਓਂਟੇਰੀਓ ਵਿਚ 174,000 ਅਤੇ ਅਲਬਰਟਾ ਵਿਚ 50,000 ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਕੋਟਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ‘ਇਹ ਤਾਂ ਟੌਹਰ ਹੈ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ’ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਲੋਅਰ ਮੇਨਲੈਂਡ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਦੇ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਹਰਦੀਪ ਵਿਰਕ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਦੋ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਬੀਵਰ ਕਰੀਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੰਜਵੀਂ ਕਲਾਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ‘ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ’ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਛੇਵੀਂ ਕਲਾਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ‘ਚੰਗਾ ਬੱਚਾ’ ਅਤੇ ‘ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁਲਦਸਤਾ’ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਸੱਤਵੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ‘ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਓਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ’ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਨੌਰਥ ਡੈਲਟਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਕਲਾਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹਰਲੀਨ ਧਾਮੀ ਨੇ ‘ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ’ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਗੁਰਲੀਨ ਧਾਮੀ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਧੱਕੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਲੇਖ ਪੜਿਆ। ਪ੍ਰਿੰਸਿਸ ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ‘ਅੱਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਪਗੜੀ, ਮਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ’ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਇਮਰੋਜਪਾਲ ਮੌੜ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਰਿੱਕ ਮੌੜ ਨੇ ‘ਬੀਬਾ ਰਾਣਾ’ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਈ।

Image

ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਬੀ ਸੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪੜਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਚਾਲੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਕੁਝ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਹਨ: ਇੰਦਰ ਮੇਟ੍ਹ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ, ਰਜਿੰਦਰ ਪੰਧੇਰ ਅਤੇ ਪਾਲ ਬਿਨਿੰਗ। ਇੰਦਰ ਮੇਟ੍ਹ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਇਆ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁਖ ਭਾਸ਼ਵਾਂ ਕਿਓਂ ਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਮੈਂਡਰਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਓਂ ਬਣੀਆਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਘੋਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਜਿੰਦਰ ਪੰਧੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਕੇ ਬੇਹਤਰ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਲ ਬਿਨਿੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਰੀ ਜਾਨਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਛਪੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਕੁਸੰਭੜਾ ਅੱਜ ਖਿੜਿਆ’ ਪਲੀ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।

ਅੰਤ ਵਿਚ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ ਨੇ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਏ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਇਕ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸੁੱਖੀ ਬਾਧ ਮੋਟਰਜ਼, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਰਾਏ ਬੈਂਸ ਅਤੇ ਦੀਪਕ ਬਿਨਿੰਗ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਪਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ: ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ, ਪਾਲ ਬਿਨਿੰਗ, ਪਰਵਿੰਦਰ ਧਾਰੀਵਾਲ, ਰਜਿੰਦਰ ਪੰਧੇਰ, ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ ਧਾਮੀ, ਰਣਬੀਰ ਜੌਹਲ, ਹਰਮੋਹਨਜੀਤ ਪੰਧੇਰ, ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ, ਜਸ ਲੇਹਲ, ਦਯਾ ਜੌਹਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।

ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਜੰਮੀ ਪਲ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਲਿਆਕਤ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਪਲੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਪਰਵਿੰਦਰ ਧਾਰੀਵਾਲ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ | ਟਿੱਪਣੀ ਕਰੋ